DURUN BİR SOLUK ALIN. BEN KIYASETTİN AYDIN. ÜÇ YIL ÇOCUĞUMU YARIŞTIRMAK İÇİN SPORCU BULAMAMIŞ İNSAN. BU GÜN İSE 400 KİŞİYİ YARIŞTIRMA KAPASİTESİNE ULAŞMIŞ BİR AKHİSAR SATRANCINDA EMEĞİ OLAN İNSANIM.
20. Asırda Dünya Satranç Şampiyonluğunun Tarihi 2(ARALIK 2007)
Suat Boztepe
suatboztepe@hotmail.com
Türkiye Satranç Mecmuası, Şubat 1945 sayısında Ali Rıza Alpar “20. Asırda Dünya Satranç Şampiyonluğunun Tarihi 1” başlığında şunları yazıyor:
“Dr. Emanuel Lasker geçen asrın sonlarında, 1894 Amerika’da ve 1896’da Moskova’da (Dr. Lasker birinci çarpışmada 10 galibiyet, 5 mağlubiyet ve 4 beraberlikle, ikinci çarpışmasında da 10 galibiyet, 2 mağlubiyet ve 5 beraberlikle Steinitz’i yenmiştir) Steinitz’i iki defa yenerek dünya satranç şampiyonu olmuştu. Tam yirmibeş sene de Dr. Lasker’in bu unvanı ciddi bir tehlike geçirmedi.
Lakin 1921’de…
Küba’nın incisi ve milyonerler şehri Havana’da o senenin Mart ve Nisan aylarında geçen satranç hadisesini kısmen Dr. Lasker’in kendisinden dinleyelim (Dr. Emanuel Lasker: Capablanca ile müsabakam, Berlin ve Leipzig 1926):
“Capablanca ile olan maçın 10 sene evvel başlayan bir hikayesi vardır: 1911’de Amerika Birleşik Devletleri’nde kısa bir seyahate çıkmıştım. Orada genç üstat Capablanca bana bir mektup yazarak dünya şampiyonluk unvanı etrafında dönecek bir müsabakaya razı olmam için şartlarımı sordu. Ben de birkaç gün zarfında onları Capablanca’ya bildirdim.
Fakat Capablanca bu şartlarımı haksız diye vasıflandırdı, onlara itiraz etti ve satranç basınına meseleyi intikal ettirerek müzakereleri kesti.
Bu anlaşmamazlıkta birçok satrançcı Capablanca’yı tuttu. Fakat bana kalırsa, bunlar fikirlerinde yanılıyorlardı. İtiraza sebep nokta şu idi: Şartlarıma göre, 30 partilik bir müsabakada sonuç 1:0 2:1 veya 3:2 olduğu takdirde müsabaka berabere sayılacaktı.
Aralarında Burn’un da bulunduğu birkaç kimse bu maddenin bariz bir şekilde lehimde olduğunu (Söz aramızda, haksız da değillerdi) iddia ettiler. Zira berabere biten bir müsabakada dünya şampiyonluk unvanını usulen hamiline (yani bana) kalacaktı. Lakin maçın ucunda büyük bir para mükafatının da bulunduğunu bu tenkitçiler hiç nazarı itibara almadılar. Bu mükafatın taksimi hususunda yukarıdaki şartım yerinde idi ve tatbiki her iki taraf için adilane sayılabilirdi.
1:0 veya 2:1 veyahutta 3:2 yenildiğim takdirde ünvanın bende kalma keyfiyetinin ameli hiçbir ehemmiyeti yoktu: çünkü böyle bir ahvalde, bir rövanş maçında unvanını kesin bir farkla geri almadıkça, bana bırakılan ünvanın ne kıymeti olabilirdi? Satranç dünyasının muvafakatine nail olmayan bir unvan, taşıyana hiçbir maddi faide temin etmeyeceği gibi, satranç alemine dayanmayan bir dünya satranç şampiyonu da nazarımda gülünç bir simadan başka bir şey değildir.
Maalesef, bütün bu anlaşmazlığı doğuran meselenin ciddi müzakerelerle çözülmesi kabil iken, münakaşaların kalp kırıcı bir yola sapması, konuşmaların kesilmesine sebep oldu. “
The Chess Mind (Satranç Düşüncesi), Gerhald Abrahams Londra 1975 (1951) kitabında şu konum var:
Kitap 346 sayfa, 8 alt bölüm ve 2 ana bölümden oluşuyor. İlk bölümde 1863 – 1951 yılları arasındaki konumlar ve diğer bölümde 1851 – 1956 yılları arasında oynanmış 48 oyun var. Bu konum ve oyunların sahiplerinden başlıcaları şöyle: Morphy, Çigorin, Pillsbury, Marshall, Dr. Tarrasch, Janowski, Schlechter, Rubinstein, Bogolyubow, Reshevky, Keres, Bronstein, Spielmann, Reti, Dr. Tartakower, Nimzovic, Steinitz, Dr. Lasker, Capablanca, Dr. Alekhin, Dr. Euwe, Botvinnik, Smyslov, Tal ve Fischer.
“Bu diyagram artık kullanılmayan fakat görülmesi gereken fikirler ile benimsenmiş fikirler arasındaki farkları göstermesi içindir.
Dr. Emanuel Lasker tarafından Fransız Savunması Steinitz Devam Yolu (C 11) Common Sense in Chess (Satrançta Sağduyu), Dr. Emanuel Lasker New York 1948 (1896) kitabında inceleniyor. Kitap 12 bölüm ve 139 sayfa. Adolf Anderssen (1818 – 1879), Lionel Adelberto Bagration Felix Kieseritzky (1806 – 1853), Louis Paulsen (1833 – 1891), Paul Charles Morphy (1837 – 1884), Wilhelm Steinitz (1836 – 1900), Johann Hermann Zukertort (1842 – 1888), Dr. Siegbert Tarrasch (1862 – 1934), Dr. Emanuel Lasker (1868 – 1941), Joseoh Henry Blackburne (1841 – 1924) ve Daniel Harrwitz (1823 – 1884)’in oyunları incelenmiş. Bu bilgiler 26 Nisan 2006 tarihinde internette verilmişti.
Bu devam yolu o yıllarda ve sonraki yıllarda Wilhelm Steinitz (1836 – 1900), Dr. Emanuel Lasker (1868 – 1941), Jose Raoul Capanlanca (1888 – 1942), David Markelovic Janowski (1868 – 1927), Geza Maroczy (1870 – 1951), Isador Arthur Gunsberg (1854 – 1930), Joseoh Henry Blackburne (1841 – 1924), Mikhail Ivanovic Çigorin (1850 – 1908) ve Dr. Siegbert Tarrasch (1862 – 1934) tarafından çokca oynanıyordu.
“Satrançta Ustalık Dersleri”, Aleksei Stepanovic Suetin (1926 – 2001) (çev: Prof. Dr. Selim Palavan (1919 – 1995) – Ümit Ünkan İstanbul 1994 kitabında bu inceleme için “oyun ortasının çağdaş sorunları” bölümünde “strateji ve taktiğin genel sorunları” başlığında tipik stratejik hareketler anlatılırken şu açıklamalar veriliyor:
“Şaha karşı hücumların yönetimi, rakibin zayıf karelerinden yararlanma ve bunlara benzer birçok stratejik planlar iyice incelenmiştir. Bunlara karşı savunma yöntemleri de iyice bilinmektedir.
Tipik stratejik hareketlerin incelenmesi, durumsal düşüncenin geliştirilmesine yardım eder. Böyle bir antrenman satranç dünyasının dev fikir adamları Dr. Lasker ve Capablanca tarafından hararetle tavsiye edilmiştir.”
Açıklamalarda bu kitaptan alıntı yapılıyorsa sadece (Suetin) yazılacaktır.
Burada keskin bir durum meydana gelmiştir. Beyazın şah kanadında hücum olanakları, siyahın ise vezir kanadında merkezde karşı tehditleri vardır. (Suetin)
Dr. Lasker, bu gibi karakteristik durumların dikkatle incelenmesini öğütlemektedir. Dr. Lasker’in vermiş olduğu analizin en önemli devam yolları şunlardır: (Suetin)
a) 11....Axd3+ 12.cxd3 Ab6 13.d4 Fb4 14.Kg1 Vc7 15.Fd2 Ac4 16.a3 Axd2 17.Sxd2 Beyaz için daha iyi bir oyun.
b) 11...Ab6 12.a3 Axd3+ 13.cxd3 Fd7 14.b4 Fe7 15.Ad4 Beyaz merkezdeki durumunu sağlamlaştırıp, şah kanadındaki hücum olanağını korumaktadır.
c)11...Vb6 12.gxf5 Axd3+ 13.cxd3 Kxf5 14.Axd5 ve beyazın kazanması gerekir.
Analizin sonunda Dr. Lasker, özet olarak şunları söylemektedir: “Satranç konularında ilerlemek isteyen bir satrançcı bu gibi az çok mantıklı inceleme örneklerini biriktirmelidir. Ancak bu takdirde satrançcı dostumuz, elde ettiği izlenimler sayesinde, satranç olanaklarını ve bir konumun esnekliğini kavrama anlayışını geliştirir ve sanatımızda yetenekli bir kişi, belki de usta olur.” (Suetin)
Not: Aleksei Suetin (1926 – 2001)
Dr. Lasker – L. Schmitt, Almanya 1925 Fransız Savunması Steinitz Devam Yolu C 11
Albert Einstein (1879 – 1955) yılları arasında yaşamış Alman asıllı fizikçi. Nobel ödülü almış, zeki, üretici ve savaşa karşı bir insandı. Dünya Şampiyonu Dr. Lasker matematik ve felsefe çalışmalarını çok beğenirdi. Dr. Lasker’in bir kitabına önsöz yazmıştır. Satranç oynamayı çok severdi. Hacim boyutlarını kanıtlamak için satrançtan faydalanmıştır. Satrancı bilim ve spor olarak görür, ilerleyebilmek için çok çalışmak gerektiğini savunurdu. Sanatı sever, satrancın hayal gücünü geliştirdiğine inanırdı. Açık bir oyunu vardı ve zamanını iyi kullanırdı.
Albert Einstein – Robert Oppenheim, Princenton 1933 İspanyol Açılışı Caro Devam Yolu C 70
The Chess Mind (Satranç Düşüncesi), Gerhald Abrahams Londra 1975 (1951) kitabında şu konum var:
Dr. Emanuel Lasker tarafından Fransız Savunması Steinitz Devam Yolu (C 11) Common Sense in Chess (Satrançta Sağduyu), Dr. Emanuel Lasker New York 1948 (1896) kitabında inceleniyor. Kitap 12 bölüm ve 139 sayfa. Adolf Anderssen (1818 – 1879), Lionel Adelberto Bagration Felix Kieseritzky (1806 – 1853), Louis Paulsen (1833 – 1891), Paul Charles Morphy (1837 – 1884), Wilhelm Steinitz (1836 – 1900), Johann Hermann Zukertort (1842 – 1888), Dr. Siegbert Tarrasch (1862 – 1934), Dr. Emanuel Lasker (1868 – 1941), Joseoh Henry Blackburne (1841 – 1924) ve Daniel Harrwitz (1823 – 1884)’in oyunları incelenmiş. Bu bilgiler 26 Nisan 2006 tarihinde internette verilmişti. 
